Of uw kinderen bij uw overlijden €25.000 of €250.000 aan erfbelasting betalen, hangt mede af van iets dat u waarschijnlijk décennia geleden besloten hebt: uw huwelijksgoederenregime.
Voor vermogende families is dit één van de meest onderschatte knoppen in estate planning. Niet omdat de regels ingewikkeld zijn, maar omdat de combinatie van huwelijksgoederenregime, testament en vermogensstructuur precies bepalend is voor wat uw kinderen netto overhouden.
Drie regimes, drie uitkomsten
Algehele gemeenschap van goederen was tot 2018 de standaard. Alle bezittingen — ook vermogen dat u vóór het huwelijk had — zijn gedeeld eigendom. Bij overlijden van de eerste echtgenoot gaat de helft automatisch naar de langstlevende (belastingvrij, want niet belast tussen echtgenoten). De andere helft vormt de nalatenschap die naar uw kinderen gaat.
Beperkte gemeenschap van goederen (de standaard na 2018) houdt privévermogen van vóór het huwelijk buiten de gemeenschap. Wat u samen opbouwt, is gedeeld. De erfbelasting-gevolgen zijn vergelijkbaar met de algehele variant, maar de omvang van de nalatenschap kan per situatie sterk verschillen.
Huwelijkse voorwaarden met koude uitsluiting houdt alles strikt gescheiden. Ieder bezit zijn eigen vermogen, ook tijdens het huwelijk. Bij overlijden is de nalatenschap precies gelijk aan het eigen vermogen van de overledene — zonder automatische halvering.
De praktische vraag is welk regime het meest gunstig uitpakt als u vermogen wilt overdragen aan uw kinderen met zo min mogelijk belastingverlies.
Een concreet voorbeeld
Stel: een echtpaar heeft gezamenlijk €1.500.000 aan vermogen — deels privé beleggingen, deels een aanmerkelijk belang in een holdingstructuur.
Scenario 1 — gemeenschap van goederen: Bij overlijden van partner A gaat €750.000 automatisch naar partner B (belastingvrij). De nalatenschap bedraagt €750.000. Twee kinderen erven ieder €375.000. Na aftrek van de vrijstelling per kind (€25.490) betaalt elk kind erfbelasting over €349.510: 10% over €152.368 (= €15.237) en 20% over het restant €197.142 (= €39.428). Totaal per kind: €54.665. Samen: €109.330.
Scenario 2 — koude uitsluiting, met een slim testament: Hetzelfde vermogen, maar bij huwelijkse voorwaarden kunt u via het testament — gecombineerd met een vruchtgebruikconstructie of tweetrapstestament — de belaste nalatenschap voor de kinderen optimaliseren. Wanneer de langstlevende partner vruchtgebruik van de kindsdelen krijgt, hoeven de kinderen pas erfbelasting te betalen bij het tweede overlijden. Dat uitstel heeft een verdisconteringseffect: de erfbelasting is dezelfde in theorie, maar de betalingsverplichting kan tot decennia later worden uitgesteld. Dat levert liquiditeitsvoordeel en in sommige gevallen een lagere effectieve last op.
Dit verschil is niet marginaal. Bij vermogens boven €500.000 bepaalt de combinatie van huwelijksgoederenregime en testamentvorm in feite of uw nalatenschap fiscaal geoptimaliseerd is of niet.
Het speciale geval: de holdingstructuur
Voor ondernemende families die hun vermogen (deels) in een holding BV hebben ondergebracht, speelt huwelijksgoederenregime een extra rol.
Aandelen in een BV die vóór het huwelijk zijn verworven, vallen bij koude uitsluiting buiten de gemeenschap. Bij overlijden gaan deze aandelen — mits goed geregeld in het testament — over op de kinderen. De bedrijfsopvolgingsregeling (BOR) kan dan van toepassing zijn, wat de erfbelasting op ondernemingsvermogen vrijwel elimineert: de vrijstelling bedraagt 100% tot €1.500.000 en 75% daarboven.
Maar: de BOR is alleen van toepassing als aan de bezits- en voortzettingsvereisten is voldaan. Uw huwelijksgoederenregime bepaalt mede wie de eigenaar is van de aandelen, en daarmee of de BOR überhaupt geldt.
Kortom: wie een holding heeft en niet weet of de BOR op zijn situatie van toepassing is, laat vermogen onnodig liggen.
Wanneer aanpassen?
Huwelijkse voorwaarden zijn niet onveranderlijk. U kunt ze tijdens het huwelijk laten aanpassen bij de notaris, mits beide partijen akkoord zijn. Dit is relevant als:
- Uw vermogen significant is gegroeid ten opzichte van het moment waarop u huwde.
- U een onderneming heeft opgebouwd die nu in een holdingstructuur zit.
- Uw kinderen volwassen worden en het overdrachtsmoment nadert.
- U verwacht dat belastingregels voor nalatenschap en schenking de komende jaren zullen veranderen.
Er is geen "standaard goed" regime. De juiste keuze hangt af van de omvang van uw vermogen, de samenstelling (liquide vs. ondernemingsvermogen), uw testament en uw gezinssituatie. Wat wél vaststaat: een mismatch tussen uw huwelijksgoederenregime en uw testament is een van de meest voorkomende oorzaken van onbedoeld hoge erfbelasting.
Praktische stap: laat het samen doorrekenen
De combinatie van huwelijksgoederenregime, testament en vermogensstructuur is maatwerk. Er is geen spreadsheet die dit voor u invult zonder kennis van uw specifieke situatie. Wat u wél kunt doen: in kaart brengen welk regime u nu heeft, wat uw testament zegt over de verdeling, en wat de fiscale gevolgen zijn voor uw kinderen bij het huidige scenario.
Dat inzicht kost geen rechtbankzitting. Het kost één gestructureerd gesprek.
Hoe MyFamilyOffice u ondersteunt
De Family Office assistent van MYFO B.V. i.o. brengt uw huidige situatie in kaart: huwelijksgoederenregime, testamentvorm, vermogensstructuur en de bijbehorende erfbelasting-last voor uw kinderen. Op basis daarvan ziet u direct waar optimalisatie mogelijk is — vóórdat u naar een notaris of fiscalist stapt, en zonder dat u daarvoor uren hoeft vrij te maken.
De oprichter van MyFamilyOffice bezocht zeven landen op zoek naar een oplossing voor zijn eigen vermogenssituatie — en vond hem uiteindelijk hier, in Nederland. Dezelfde systematische aanpak biedt MYFO nu aan families zoals de uwe.
Zet de eerste stap vóór de regels veranderen — begin vandaag met de gratis analyse op myfo.nl.