Een tweetrapsmaking laat uw partner eerst alles erven en uw kinderen pas erven wat er overblijft bij het tweede overlijden — waardoor zij de kindvrijstelling en het lage erfbelastingtarief opnieuw kunnen benutten in plaats van één keer.
Voor families die vermogen willen doorgeven aan de eigen bloedlijn is het tweetrapstestament een van de krachtigste en meest onderschatte instrumenten in het Nederlandse erfrecht. Het lost twee problemen tegelijk op: het beschermt de langstlevende partner volledig, en het voorkomt dat hetzelfde vermogen bij twee overlijdens dubbel wordt afgeroomd.
Toch wordt het zelden standaard aangeboden. De meeste testamenten leunen op de wettelijke verdeling, die fiscaal vaak duurder uitpakt en geen garantie biedt dat het vermogen uiteindelijk bij úw kinderen terechtkomt. Dit is het verschil — en wanneer de tweetrapsmaking de betere keuze is.
Hoe de tweetrapsmaking werkt
Bij een tweetrapsmaking — juridisch een fideï-commis de residuo — benoemt u twee opvolgende erfgenamen. De eerste is de bezwaarde, doorgaans uw partner. Die erft bij uw overlijden alles en mag er vrij over beschikken: uitgeven, beleggen, verkopen. De tweede is de verwachter, doorgaans uw kind. Bij het overlijden van uw partner gaat alles wat er dan nog over is rechtstreeks naar het kind — en wel als erfenis van ú, de oorspronkelijke erflater, niet van de langstlevende partner.
Dat laatste detail is fiscaal beslissend. Omdat het kind erft van de eerststervende ouder, gelden de vrijstelling en tarieven die horen bij die ouder-kindrelatie — opnieuw, los van wat het kind eventueel direct van de tweede ouder erft.
Het fiscale voordeel concreet
In de standaardsituatie — de wettelijke verdeling — krijgt uw kind bij uw overlijden een niet-opeisbare vordering op de langstlevende partner. Over die vordering is direct erfbelasting verschuldigd (zij het uitgesteld tot het tweede overlijden). Het kind verbruikt zijn vrijstelling van €25.490 dus al bij het eerste overlijden.
Bij een tweetrapsmaking erft het kind bij het eerste overlijden niets concreets — het is slechts verwachter. Er is op dat moment geen erfbelasting bij het kind verschuldigd; de partner erft alles binnen de ruime partnervrijstelling. Pas bij het tweede overlijden erft het kind de overgebleven nalatenschap, en dan benut het opnieuw de kindvrijstelling van €25.490 en de lage eerste tariefschijf van 10% (tot €152.368; daarboven 20%).
Een vereenvoudigd voorbeeld. Stel: een vermogen van €600.000, één kind, en bij beide overlijdens blijft het vermogen ongeveer gelijk. Onder de tweetrapsmaking erft het kind bij het eerste overlijden niets en bij het tweede overlijden de volledige €600.000 — met één keer de vrijstelling en de opbouw door de schijven. Datzelfde kind dat bij beide ouders apart erft, kan onder een goed opgezette structuur de vrijstelling en de eerste schijf bij elke ouder afzonderlijk benutten. Het verschil tussen één keer en twee keer de lage schijf kan in de tienduizenden euro's lopen — geld dat anders naar de Belastingdienst gaat.
Waarom het méér is dan een belastingtruc
Het tweetrapstestament wordt vaak ingezet om een tweede, niet-fiscale reden: het houdt vermogen in de eigen bloedlijn. Bij samengestelde gezinnen of een tweede huwelijk voorkomt het dat uw vermogen via de langstlevende partner uiteindelijk bij diens kinderen of een nieuwe partner belandt. Wat overblijft, gaat gegarandeerd naar úw kinderen.
Tegelijk is er een afweging. De bezwaarde — uw partner — heeft verteringsbevoegdheid en mag het vermogen opmaken. Dat geeft de langstlevende maximale vrijheid en zekerheid, maar betekent ook dat het kind geen gegarandeerd bedrag erft, alleen het residu. Voor de meeste families is dat precies de gewenste balans: de partner eerst, de kinderen daarna. Wie de kinderen een hardere aanspraak wil geven, combineert de tweetrapsmaking met andere clausules.
Het timing-argument
De erfbelasting staat onder druk. De Nederlandse overheid heeft structureel meer belastinginkomsten nodig, en vrijstellingen en tarieven in de successiesfeer zijn een terugkerend onderwerp. De kindvrijstelling van €25.490 en het tarief van 10% in de eerste schijf zijn de regels van nu — niet noodzakelijk van over vijf jaar. Een testament dat is opgezet om vrijstelling en laag tarief twee keer te benutten, borgt het huidige voordeel in de structuur. Wie zijn testament nu op orde brengt, pakt de regels zoals ze vandaag gelden.
Hoe MyFamilyOffice u ondersteunt
Of een tweetrapsmaking voor uw situatie de juiste keuze is, hangt af van uw gezinssamenstelling, de omvang en aard van uw vermogen, en wat u uiteindelijk wilt bereiken. Uw Family Office assistent bij MyFamilyOffice brengt uw volledige vermogenspositie in kaart, rekent het verschil tussen wettelijke verdeling en tweetrapsmaking voor uw eigen cijfers door, en stemt de uitkomst af op uw bredere structuur — van Familiebank tot eventuele holding. De feitelijke akte passeert altijd bij een notaris; wij zorgen dat u precies weet wat u laat vastleggen en waarom.
Zet de eerste stap vóór de regels veranderen — begin vandaag met de gratis analyse op myfo.nl.