Zonder levenstestament beslist de kantonrechter via bewind en mentorschap wie uw BV, holding en privévermogen beheert wanneer u dat zelf niet meer kunt — en dat is niet per definitie wie u zou kiezen. Een levenstestament legt die keuze nu vast, terwijl u nog volledig wilsbekwaam bent.
De meeste vermogende families regelen hun nalatenschap zorgvuldig: testament, schenkingsplan, soms een holdingstructuur. Maar bijna allemaal vergeten ze het scenario daarvóór — de periode waarin u nog leeft, maar door ziekte, een ongeval of cognitieve achteruitgang geen rechtsgeldige beslissingen meer kunt nemen. Juist dán komt het vermogen stil te liggen.
Voor een ondernemer met een actieve holding is dat geen theoretisch risico. Een aandeelhouder die wilsonbekwaam raakt zonder volmacht kan geen besluiten meer tekenen, geen dividend laten uitkeren, geen bestuurder benoemen. De onderneming kan binnen weken vastlopen op iets wat met één document te voorkomen was geweest.
Wat een levenstestament regelt — en een gewoon testament niet
Een gewoon testament treedt pas in werking bij overlijden. Het zegt niets over de jaren waarin u nog leeft maar niet meer kunt handelen. Een levenstestament vult precies dat gat: het is een notariële akte waarin u één of meer gevolmachtigden aanwijst die namens u optreden zodra u dat zelf niet meer kunt.
Het regelt doorgaans drie zaken. Ten eerste het financiële deel: wie beheert uw bankrekeningen, beleggingen, vastgoed en — cruciaal — uw aandelen in de holding. Ten tweede het medische en persoonlijke deel: wie neemt zorgbeslissingen, en wat zijn uw wensen. Ten derde de voorwaarden: wanneer treedt de volmacht in werking, welke beperkingen gelden er, en welke controle bouwt u in (bijvoorbeeld een tweede handtekening boven een bepaald bedrag).
Zonder dit document moet de rechtbank bij wilsonbekwaamheid een bewindvoerder en mentor benoemen. Dat kost maanden, brengt jaarlijkse verantwoordingsplicht met zich mee, en de rechter — niet u — bepaalt wie de rol krijgt. De gevolmachtigde in een levenstestament handelt daarentegen direct, zonder tussenkomst van de rechter.
Het holding-risico: bestuur dat stilvalt
Bij een familievermogen dat via een holding of een Familiebank is gestructureerd, is het levenstestament geen comfort maar een noodzaak. De aandeelhouder neemt formele besluiten: vaststelling jaarrekening, dividenduitkering, benoeming van bestuur. Raakt die aandeelhouder wilsonbekwaam zonder volmacht, dan ontstaat een patstelling die alleen de rechter kan doorbreken.
Een veelgemaakte fout is denken dat een bestuurdersrol in de BV dit ondervangt. Dat doet het niet. De bevoegdheid om als áándeelhouder te stemmen ligt bij de natuurlijke persoon. Is die persoon handelingsonbekwaam, dan kan de algemene vergadering geen rechtsgeldige besluiten meer nemen. Dividend dat eigenlijk naar de langstlevende partner zou moeten vloeien, blijft hangen. Een lopende overdracht aan de kinderen stokt.
In het levenstestament legt u daarom expliciet vast wie uw stemrecht uitoefent, onder welke voorwaarden, en met welke instructies. Combineert u dat met een doordachte structuur, dan blijft het vermogen ook in het zwaarste scenario bestuurbaar — en houdt de familie de regie in eigen hand in plaats van bij de kantonrechter.
Drie keuzes die u nu vastlegt
Het levenstestament dwingt drie concrete beslissingen af die u beter nu neemt dan dat een rechter ze later voor u invult.
Wie is uw gevolmachtigde? Vaak de partner, maar bij een omvangrijk en complex vermogen verdient een combinatie de voorkeur — bijvoorbeeld de partner voor het dagelijkse, een kind of vertrouwd adviseur voor de zakelijke besluiten. U kunt rollen splitsen en onderling controle inbouwen.
Welke grenzen stelt u? U bepaalt zelf de spelregels: een drempelbedrag waarboven twee handtekeningen nodig zijn, een verbod op het verkopen van bepaalde bezittingen, of een verplichting tot periodieke verantwoording aan een derde. Zo houdt u grip, ook als u zelf niet meer kunt toezien.
Wanneer treedt het in werking? U kunt de volmacht laten ingaan bij een medische verklaring van wilsonbekwaamheid, zodat hij sluimert tot het moment dat hij echt nodig is.
Waarom uitstel duurder wordt
Een levenstestament kunt u alleen opstellen zolang u wilsbekwaam bent. Dat is de paradox: het document dat u beschermt tegen wilsonbekwaamheid, kunt u op het moment dat u het nodig hebt niet meer maken. Wie wacht tot er een aanleiding is, is doorgaans te laat — en laat de familie achter met een traject via de rechtbank dat maanden duurt en de regie uit handen geeft.
Datzelfde geldt voor de fiscale planning eromheen. Wie de overdracht aan de kinderen wil voortzetten via jaarlijks schenken (€6.908 per kind per jaar, eenmalig verhoogd tot €33.129) of via de Familiebank, kan in het levenstestament vastleggen dat de gevolmachtigde dat schenkingsbeleid mag continueren. Zonder die bepaling valt het schenkingsprogramma stil zodra u het zelf niet meer kunt — en blijft vermogen onnodig in de nalatenschap, waar het later tegen erfbelasting wordt belast (10% tot €152.368, 20% daarboven, na een vrijstelling van €25.490 per kind).
Hoe MyFamilyOffice u ondersteunt
Uw persoonlijke assistent bij MyFamilyOffice brengt in kaart waar uw vermogen kwetsbaar is voor het scenario van wilsonbekwaamheid: welke besluiten stil komen te liggen, wie formeel bevoegd is, en hoe het levenstestament aansluit op uw holdingstructuur, schenkingsplan en testament. We zorgen dat de gevolmachtigde, de drempels en het doorlopend schenkingsbeleid op elkaar aansluiten, en bereiden de stukken voor zodat de notaris ze alleen nog hoeft te bekrachtigen. Zo blijft de regie binnen de familie — ook in het zwaarste scenario.
Zet de eerste stap vóór de regels veranderen — begin vandaag met de gratis analyse op myfo.nl.