Zonder testament krijgt uw partner volgens de wettelijke verdeling weliswaar alle bezittingen, maar moet hij of zij over het kindsdeel direct erfbelasting voorschieten — terwijl de kinderen niets uitbetaald krijgen. Dat is de stille adder onder het gras: de langstlevende erft het huis, de portefeuille en de spaarrekening, maar krijgt ook een belastingrekening die niet bij de eigen erfenis hoort.
Voor een vermogende familie is dat geen detail. Bij een nalatenschap van €1.500.000 lopen de bedragen die de partner moet voorschieten al snel in de tienduizenden euro's per kind. Wie dat niet regelt, dwingt de langstlevende mogelijk om beleggingen te verkopen of de woning te belasten op het moment dat daar het minst behoefte aan is.
Deze post legt uit wat de wet standaard regelt, waar dat knelt, en welke drie testamentvormen de positie van uw partner verstevigen.
Wat de wet standaard regelt — en waar het knelt
Bent u getrouwd of geregistreerd partner en heeft u kinderen, dan geldt zonder testament de wettelijke verdeling. De langstlevende krijgt alle goederen en mag ongestoord verder leven. De kinderen krijgen een vordering op de partner ter grootte van hun erfdeel, maar die is pas opeisbaar bij overlijden van de langstlevende (of bij faillissement). In theorie zit de partner dus goed.
Het probleem zit in de erfbelasting. Die wordt geheven op het moment van overlijden, ook over het deel van de kinderen — ook al ontvangen zij geen cent. In de praktijk betaalt de langstlevende die aanslag voor de kinderen voor. De partnervrijstelling is hoog (ruim acht ton in 2026), dus de partner zelf betaalt vaak weinig of niets. De kinderen daarentegen hebben een veel lagere vrijstelling.
Reken het door voor een nalatenschap van €1.500.000 met een partner en twee kinderen. Ieder van de drie erft een derde, dus €500.000. Over het kindsdeel geldt per kind een vrijstelling van €25.490; daarboven 10% erfbelasting tot €152.368 en 20% over het meerdere. Per kind komt dat neer op ruwweg €79.000 aan erfbelasting — samen bijna €160.000 die de langstlevende moet ophoesten, zonder dat de kinderen worden uitbetaald.
De exacte aanslag hangt af van de rente die op de kindvordering wordt afgesproken: hoe hoger die rente, hoe lager de fiscale waarde van de vordering nu, en hoe meer er bij het tweede overlijden onbelast naar de kinderen vloeit. Precies daar valt met een goed testament te sturen.
Drie testamentvormen die uw partner verstevigen
De eerste is het rentepercentage in het langstlevendetestament. Standaard is de rente op de kindvordering laag of nihil. Door een hogere (samengestelde) rente af te spreken — tot maximaal het wettelijk toegestane percentage — wordt de vordering van de kinderen bij het eerste overlijden fiscaal kleiner gewaardeerd en groeit het bedrag dat bij het tweede overlijden onbelast overgaat. Zo schuift u erfbelasting weg van de eerste naar de tweede ronde, waar de vrijstellingen opnieuw gelden.
De tweede is het opvullegaat of afvullegaat. Hiermee kan de langstlevende ná het overlijden zelf bepalen hoe groot het deel is dat de kinderen krijgen, afhankelijk van hoe de vrijstellingen en tarieven op dat moment uitpakken. Dat geeft flexibiliteit: u legt de keuze niet vast op een moment waarop u de cijfers nog niet kent, maar laat uw partner optimaliseren binnen de dan geldende regels.
De derde is vruchtgebruik. In plaats van het vermogen volledig aan de kinderen na te laten, krijgt de partner het vruchtgebruik — het recht op de opbrengsten, zoals huur, rente of dividend — terwijl de kinderen de blote eigendom krijgen. De partner houdt zo levenslang inkomen en woongenot, en bij diens overlijden gaat de volle eigendom onbelast naar de kinderen. Dit speelt vooral bij een eigen woning of een beleggingsportefeuille die inkomen moet blijven genereren.
Waarom timing nu meebeweegt
De huidige regels zijn ruim. De partnervrijstelling is hoog en de erfbelastingtarieven (10% en 20% in de eerste schijf) staan vast. Tegelijk heeft de overheid structureel meer belastinginkomsten nodig en staan vrijstellingen en constructies onder toenemende aandacht — de papieren schenking belandde dit jaar al op de lijst met onwenselijke constructies. Wie zijn estate planning nu inricht, legt de huidige spelregels vast in een testament en een vermogensstructuur. Wie wacht, loopt het risico dat een volgende ronde minder gunstig uitpakt.
Het verhaal achter MyFamilyOffice begon op dezelfde plek: de oprichter zocht naar een oplossing om vermogen veilig én legaal aan de volgende generatie over te dragen, bezocht zeven landen — en vond hem uiteindelijk gewoon hier, in Nederland. Een structuur die families als Brenninkmeijer en Blokker al decennia gebruiken, geverifieerd door een fiscalist en bevestigd door een notaris.
Hoe MyFamilyOffice u ondersteunt
Uw persoonlijke assistent brengt eerst in kaart wat er bij overlijden daadwerkelijk gebeurt: wie krijgt wat, wie betaalt welke erfbelasting, en of de langstlevende voldoende liquide zit om die rekening te dragen zonder beleggingen of de woning aan te tasten. Vervolgens rekenen we de testamentvarianten — rentepercentage, opvullegaat, vruchtgebruik — kwantitatief door op uw eigen situatie, zodat u met heldere cijfers naar de notaris gaat in plaats van met een standaardmodel. Waar het past, koppelen we dat aan een holdingstructuur of Familiebank, zodat uw partner ook na uw overlijden een stabiel inkomen houdt.
Zet de eerste stap vóór de regels veranderen — begin vandaag met de gratis analyse op myfo.nl.