Wie vermogen nalaat aan een kind dat in het buitenland woont, riskeert dat dezelfde euro tweemaal wordt belast — eerst door Nederland, daarna door het woonland van het kind. De planningsruimte zit vrijwel volledig in de jaren vóór de verhuizing. Met de afschaffing van de partiële buitenlandse belastingplicht per 1 januari 2027 wordt het vraagstuk voor een groeiende groep Nederlandse families acuut.
Dit stuk is een verdieping op onze analyse van 18 april over het einde van de partiële buitenlandse belastingplicht. Daar lag de nadruk op de expat zelf. Hier kijken we naar de andere kant van het verhaal: de erfgenaam die al in het buitenland zit, of die op het punt staat te emigreren, terwijl het familievermogen nog volledig in Nederland staat.
De woonplaatsfictie — tien jaar koppelband aan Nederland
De Nederlandse Successiewet hangt op één centraal feit: de woonplaats van de overledene of de schenker, niet die van de erfgenaam. Wie ten tijde van overlijden in Nederland woont, laat een Nederlandse nalatenschap na — ook als alle kinderen in Londen, Brussel of Lissabon wonen. Het woonland van de erfgenaam doet voor de Nederlandse heffing in beginsel niet ter zake.
Daar bovenop staat de woonplaatsfictie van artikel 3 Successiewet. Een Nederlander die emigreert blijft voor de erfbelasting nog tien jaar lang als Nederlands inwoner aangemerkt. Schenkt hij in die periode aan zijn kinderen, of overlijdt hij, dan heft Nederland alsof hij nooit weg is geweest. Voor andere nationaliteiten geldt een verkorte termijn van één jaar — relevant voor families met dubbele paspoorten of voor de niet-Nederlandse partner.
De combinatie van beide regels betekent dat de Nederlandse fiscus een lange arm heeft. Wachten met estate planning tot na de emigratie is in vrijwel alle gevallen te laat.
Dubbele heffing — wanneer twee landen tegelijk aankloppen
Het tweede risico komt van de andere kant. Het woonland van de erfgenaam kan zelf erf- of schenkbelasting heffen op vermogen dat uit Nederland binnenkomt. Spanje, België, Duitsland en Frankrijk doen dat standaard. Het Verenigd Koninkrijk kent inheritance tax, sinds april 2025 op residence-basis. Portugal heft tussen ouders en kinderen geen schenkingsrecht, maar wel zegelrecht (10%) op andere ontvangers.
Nederland heeft slechts een handvol bilaterale verdragen ter voorkoming van dubbele erfbelasting — onder meer met het Verenigd Koninkrijk, de Verenigde Staten, Zweden, Oostenrijk, Israël en Zwitserland. Met veel andere immigratielanden, waaronder Spanje en Duitsland, bestaat geen verdrag. Het Besluit voorkoming dubbele belasting biedt dan eenzijdige verrekening, maar uitsluitend voor in het buitenland gelegen onroerend goed of ondernemingsvermogen — niet voor effectenportefeuilles, banktegoeden of vorderingen.
Voor een familie die niets regelt, is het reële risico dus dat een Nederlandse beleggingsportefeuille of een aandeel in een Nederlandse holding eerst wordt belast in Nederland en daarna nogmaals in het woonland van de erfgenaam, zonder dat verrekening mogelijk is.
Casus: zoon emigreert naar het Verenigd Koninkrijk
Een vader van 68 woont in Bloemendaal, vermogen circa €4.000.000, opgebouwd via een verkochte onderneming. De zoon (35) emigreert in september 2026 naar Londen voor een fintech-functie. De vader overlijdt vijf jaar later; de zoon erft een aandeel ter waarde van €1.000.000, bestaande uit een effectenportefeuille en een vordering op de familie-holding.
Aan Nederlandse zijde wordt geheven over €1.000.000 minus de kindvrijstelling van €25.490, dus over €974.510. Het tarief is 10% tot €152.368 (€15.237) en 20% over het meerdere van €822.142 (€164.428). De Nederlandse aanslag bedraagt circa €179.665. De zoon woont weliswaar in Londen, maar omdat zijn vader Nederlands inwoner was, is dit volle Nederlandse heffing.
Aan Britse zijde geldt — onder het verdrag tussen Nederland en het Verenigd Koninkrijk uit 1979 — dat het VK in beginsel niet heft over de Nederlandse nalatenschap zolang de overledene fiscaal Nederlands ingezetene was. Het verdrag voorkomt hier dubbele heffing, maar alleen omdat dit specifieke verdrag bestaat. Was de zoon naar Madrid of Berlijn verhuisd, dan was er geen verdrag geweest en had het woonland naar eigen tarief kunnen heffen, bovenop de Nederlandse aanslag.
De les: de fiscale uitkomst hangt voor een groot deel af van het toevallige land waar het kind belandt. Wie estate planning afhankelijk maakt van die loterij, betaalt te veel.
Wat u nu kunt doen — vier hefbomen
De planning begint vóór de verhuizing en bestaat in de kern uit vier hefbomen.
Eén: gestapeld schenken in de jaren vóór de emigratie. De jaarlijkse vrijstelling van €6.908 per kind en de eenmalig verhoogde vrijstelling van €33.129 zijn instrumenten die nu vaststaan. Wie tien jaar gestapeld schenkt aan twee kinderen, verplaatst belastingvrij ruim €138.000 naar de volgende generatie — los van de eenmalige verhoogde vrijstelling. Elke euro die op deze manier wordt overgedragen valt definitief buiten de toekomstige nalatenschap en buiten de woonplaatsfictie van het emigrerende kind.
Twee: vermogen onderbrengen in een Nederlandse holding- en STAK-structuur. Door zeggenschap (aandelen) te scheiden van economisch belang (certificaten), kunnen ouders bestuurlijke controle behouden terwijl economisch eigendom geleidelijk naar de kinderen verschuift. De erfbelasting wordt over een kleinere resterende positie geheven, en de structuur biedt een Nederlands fiscaal anker dat in vrijwel elk woonland goed geïnterpreteerd wordt.
Drie: de familiebank inrichten als alternatief voor schenken op afstand. Een lening vanuit de Familie BV aan een kind in het buitenland is fiscaal eenvoudiger te volgen dan een grensoverschrijdende schenking, mits marktconforme rente, een schriftelijke overeenkomst en een aflossingsschema. Het kapitaal blijft in de familie en kan op een later moment alsnog worden kwijtgescholden — fiscaal gepland.
Vier: testament en huwelijkse voorwaarden afstemmen op de woonlanden van de erfgenamen. Een Nederlands testament dat zwijgt over internationale erfgenamen leidt tot interpretatieconflicten met buitenlandse notarissen en, in het slechtste geval, tot dubbele afwikkeling. Een rechtskeuze voor Nederlands erfrecht (op grond van de Europese Erfrechtverordening) brengt rust en voorspelbaarheid.
Hoe MyFamilyOffice u ondersteunt
MyFamilyOffice brengt de hele familie in beeld — ouders, kinderen, partners, woonlanden — en vertaalt dat naar een planningskalender met concrete jaarstappen. De assistent berekent voor elke erfgenaam apart de fiscale positie onder de huidige regels en onder de scenario's die voor 2027 zijn aangekondigd, en signaleert de ramen waarin schenkingen, herstructureringen of testamentwijzigingen het meest renderen. De definitieve fiscale keuzes, aktes en aangiftes bespreekt u met uw eigen fiscalist en notaris; uw persoonlijke adviseur zorgt dat u goed voorbereid aan tafel komt.
Voor families met kinderen in het buitenland is de planningsruimte groter dan vaak gedacht — maar alleen vóór de verhuizing en vóór de regels in 2027 strakker worden getrokken. Zet de eerste stap vóór de regels veranderen — begin vandaag met de gratis analyse op myfo.nl.