Een familielening is fiscaal alleen sluitend als ze in alle opzichten zakelijk is: een schriftelijke overeenkomst, een marktconforme rente, een vast aflossingsschema, en — in 2026 — minstens een notitie waarom u niet voor schenken kiest. Wie één van deze elementen weglaat, riskeert dat de Belastingdienst de lening herkwalificeert als verkapte schenking. Dan vervalt de renteaftrek bij het kind, en wordt de hoofdsom alsnog belast als schenking — vaak jaren later, met heffingsrente.
Een correct opgezette familielening blijft daarentegen één van de krachtigste instrumenten in een familievermogensstructuur. Het kind koopt een huis of start een bedrijf met geld dat binnen de familie blijft. De ouder ontvangt rente die in de Familie BV tegen het lage Vpb-tarief valt in plaats van bij een externe bank te belanden. En de hoofdsom blijft een vordering, niet een schenking — wat ruimte laat voor latere schenking in jaarlijkse vrijstellingsschijven van €6.908 per kind. In dit stuk leest u welke vier elementen onmisbaar zijn, en wat een lening van €250.000 van ouder aan kind in 2026 concreet oplevert ten opzichte van direct schenken.
Element 1 — De schriftelijke overeenkomst
Een mondelinge familielening bestaat fiscaal niet. De Belastingdienst, de notaris en — bij eigen-woninglening — de hypotheekverstrekker van het kind willen één document zien: een leningsovereenkomst met hoofdsom, rente, looptijd, aflossingsschema, datum, handtekeningen van beide partijen, en bij eigen-woninglening een onderhandse of notariële vastlegging. Voor leningen boven €25.000 wordt notariële vastlegging aangeraden, zeker als er hypotheekrecht op een woning gevestigd wordt.
In de overeenkomst horen ook bepalingen over wat er gebeurt bij overlijden, scheiding of arbeidsongeschiktheid van het kind. Ontbreken die, dan ontstaat bij elke levensgebeurtenis discussie — niet alleen fiscaal, ook tussen broers en zussen.
Element 2 — De marktconforme rente
De rente moet "at arm's length" zijn: het tarief dat een onafhankelijke bank in dezelfde situatie zou rekenen. Voor eigen-woningleningen kijkt u naar de gemiddelde rente voor een vergelijkbare hypotheek met dezelfde looptijd en LTV bij gangbare banken op het moment van afsluiten. Voor consumptieve of zakelijke leningen ligt het tarief hoger.
Een te lage rente — bijvoorbeeld 1% omdat dat "voldoende voor de familie" voelt — is de meest voorkomende fout. Het verschil tussen de afgesproken en de marktconforme rente wordt door de Belastingdienst als jaarlijkse schenking aangemerkt. Bij €250.000 hoofdsom en 3 procentpunten ondertarief is dat €7.500 per jaar — net boven de jaarlijkse schenkingsvrijstelling van €6.908. Te hoog mag wel, maar voegt zelden iets toe en kan vragen oproepen over verkapt loon.
Praktische werkwijze: leg in de overeenkomst een herzieningsclausule op, bijvoorbeeld elke vijf jaar, zodat het tarief mee kan bewegen met de markt zonder dat u telkens een nieuwe akte moet opmaken.
Element 3 — Het aflossingsschema
Voor een eigen-woninglening die onder de hypotheekrenteaftrek moet vallen geldt de wet sinds 2013 streng: annuïtaire of lineaire aflossing in maximaal 30 jaar, ingaande binnen het eerste jaar. Wie kiest voor een aflossingsvrije familielening, accepteert dat de rente bij het kind niet aftrekbaar is.
Voor andere leningen — bijvoorbeeld een ondernemingslening of een lening voor de aankoop van beleggingsvastgoed — bent u vrijer in vormgeving, maar moet het schema realistisch zijn. Een aflossingsschema van "30 jaar bullet, geen tussentijdse aflossing" is alleen verdedigbaar als een externe bank dat in vergelijkbare omstandigheden ook zou accepteren.
Documenteer per maand of per kwartaal de werkelijke betaling. Een schema dat op papier bestaat maar niet wordt nageleefd, is voor de Belastingdienst geen schema.
Element 4 — De juiste box-behandeling
Hier maakt de structuur het verschil. Een lening die de ouder rechtstreeks vanuit privé verstrekt, vormt voor de ouder een vordering in box 3 — die meetelt voor het forfaitaire rendement van 6,04% en wordt belast tegen 36%. Boven het heffingsvrij vermogen van €59.357 per persoon dus circa 2,2% effectieve heffing per jaar over de hoofdsom, ongeacht hoeveel rente er werkelijk binnenkomt.
Loopt de lening via de Familie BV, dan zit de vordering in box 2. De rente die binnenkomt is winst van de BV en wordt belast tegen 19% Vpb tot €200.000 en 25,8% daarboven. De latente box 2-claim van 24,5 tot 31% komt pas in beeld op het moment dat u dividend uitkeert — niet jaarlijks.
Bij vermogens vanaf circa €350.000 vrij besteedbaar kapitaal valt de balans bijna altijd uit ten gunste van de BV-route. Vanaf 2027, met de overgang naar belasting over werkelijk rendement in box 3, wordt dat verschil groter — de BV-route blijft onaangetast.
Lenen of schenken — €250.000 als rekenvoorbeeld
Stel, ouders willen hun zoon van 32 helpen met €250.000 voor een eerste woning.
Optie A — direct schenken. Boven de eenmalig verhoogde vrijstelling van €33.129 resteert €216.871 belast. Tegen 10% (eerste schijf tot €152.368) en 20% daarboven betaalt de zoon ongeveer €28.137 schenkbelasting. Het netto-effect: €221.863 in zijn handen.
Optie B — familielening via de Familie BV. Geen schenkbelasting, want het is een lening. De zoon betaalt jaarlijks rente — bijvoorbeeld 4,5% over een dalend saldo bij lineaire aflossing — die binnen de eigen-woningregeling aftrekbaar is. De rente belandt in de Familie BV en wordt belast tegen 19% Vpb. Ouders kunnen vervolgens elk jaar €6.908 schenkbelastingvrij kwijtschelden van de hoofdsom (mits niet contractueel verplicht) en zo de schuld in pakweg 36 jaar geleidelijk afbouwen — of de schuld blijft in stand en wordt deel van de erfenis tegen erfbelastingtarief in plaats van schenkbelastingtarief, met de bekende vrijstelling van €25.490 per kind.
De keuze is geen wiskunde alleen. Lenen geeft regie: u houdt de vordering, kunt later schenken in tranches, en behoudt zekerheid bij scheiding of faillissement van het kind. Schenken geeft afstand: het is weg, en daarmee veilig buiten uw nalatenschap.
Hoe MyFamilyOffice u ondersteunt
Binnen MyFamilyOffice rekent uw persoonlijke assistent de scenario's naast elkaar uit — lenen, schenken, of een combinatie — en levert de standaard-templates voor leningsovereenkomst, rentebepaling en aflossingsschema. De assistent houdt de documentatie en de jaarlijkse betalingen overzichtelijk bij, zodat u en uw fiscalist op elk moment kunnen aantonen dat de lening zakelijk is opgezet. De akten, de fiscale toetsing en de formele uitvoering blijven bij uw eigen notaris en fiscalist.
Zet de eerste stap vóór de regels veranderen — begin vandaag met de gratis analyse op myfo.nl.