Bij een nalatenschap kijkt iedereen eerst naar het tarief: tien procent over het deel onder 158.669 euro per kind, twintig procent daarboven. Wat veelal pas op tafel komt wanneer de aanslag binnen is, is de belastingrente. Een tweede laag boven op de erfbelasting die op grote nalatenschappen tot tienduizenden euro's kan oplopen, en die — anders dan het erfbelastingtarief zelf — eenvoudig te voorkomen is. Een recente uitspraak van Rechtbank Den Haag bevestigt nog eens hoe scherp de regeling op de wettekst hangt.
Wat speelt er
De belastingrente op erfbelasting begint te lopen acht maanden na de overlijdensdatum. Die termijn staat in artikel 30g van de Algemene wet inzake rijksbelastingen (AWR). Wie binnen die acht maanden een verzoek om een voorlopige aanslag indient, voorkomt dat de rente begint te tikken — mits het verzoek voldoende informatie bevat om de aanslag op te leggen. Wie dat niet doet, en pas met de definitieve aangifte komt, loopt het risico dat de Belastingdienst over de tussenliggende periode rente in rekening brengt vanaf de eerste dag na de achtmaandstermijn tot de datum van de aanslag.
Rechtbank Den Haag oordeelde begin april 2026 dat de duidelijke wettekst van artikel 30g AWR leidend is. Een verzoek om een voorlopige aanslag dat tijdig binnenkomt — gemeten naar de letter van de wet — voorkomt belastingrente, ook als de uiteindelijke aangifte nog maanden op zich laat wachten. Een welkome bevestiging voor erfgenamen die te maken krijgen met een complexe nalatenschap waarin de waardering tijd vraagt.
Wat betekent dit voor uw familie
In de praktijk verloopt de afwikkeling van een nalatenschap zelden binnen acht maanden. Vastgoedwaarderingen, taxaties van een familiebedrijf, certificering van aandelen en het uitsplitsen van vorderingen tussen erfgenamen kosten tijd. Bij vermogens vanaf 1 miljoen euro is het tijdsbeslag van een correcte aangifte vrijwel altijd langer dan acht maanden. Zonder voorlopige aanslag wordt de erfgenaam dan rente berekend over een groeiend bedrag — en juist op grote nalatenschappen is dat geld dat onnodig naar de schatkist vloeit.
Een rekenvoorbeeld geeft de orde van grootte. Stel dat een nalatenschap van 3 miljoen euro toekomt aan twee kinderen, ieder voor de helft. De erfbelasting per kind beweegt zich dan in de tweede tariefschijf en bedraagt grofweg 285.000 euro per kind. Indien de aangifte niet binnen acht maanden is afgerond en de definitieve aanslag pas anderhalf jaar na overlijden volgt, kan de rente over die periode — afhankelijk van het percentage in dat jaar — al snel in de tienduizenden euro's per kind lopen. Dat is geld dat nergens voor wordt geleverd: het is uitsluitend het gevolg van het niet-tijdig indienen van een verzoek voorlopige aanslag.
Voor families met een meerlagige structuur — STAK, Familie BV, Holding — speelt nog iets extra's. De waardering van certificaten van aandelen, de afwaardering van vorderingen binnen de familiebank en de toerekening tussen entiteiten vergen vrijwel altijd meer dan acht maanden om correct te onderbouwen. Juist bij die structuren is de voorlopige aanslag het instrument dat ruimte schept om de definitieve aangifte zorgvuldig op te stellen, zonder dat de rentemeter in de tussentijd doorloopt.
Wat u nu kunt overwegen
De voorlopige-aanslagroute begint niet pas na overlijden — ze begint bij de inrichting van het estate plan. Drie aandachtspunten voor families met substantieel vermogen.
Allereerst hoort de termijn van acht maanden expliciet in het draaiboek dat de erfgenamen ontvangen. In veel families wordt het bestaan van die termijn pas ontdekt wanneer er al rente is opgebouwd. Wie de termijn aan het begin van het traject vastlegt, samen met een sjabloon voor het verzoek voorlopige aanslag, voorkomt dat hij in de eerste hectische maanden uit beeld raakt.
Ten tweede: zorg dat de waarderingen die voor het verzoek nodig zijn, in basisvorm al bestaan vóór overlijden. Een actuele jaarrekening van de Familie BV en Holding, een recente taxatie van vastgoed en een doorlopend overzicht van de schulden binnen de familiebank maken het mogelijk om binnen de achtmaandstermijn een onderbouwd verzoek in te dienen, zelfs wanneer de definitieve waarderingen later volgen.
Ten derde: bouw de voorlopige aanslag in als vast onderdeel van het mandaat van uw fiscalist. Bij een goed ingericht estate plan staat de voorlopige aanslag op de standaard checklist die in werking treedt zodra de overlijdensaangifte is gedaan — niet als afzonderlijke beslissing die per nalatenschap opnieuw moet worden genomen.
Hoe MyFamilyOffice u ondersteunt
Uw Family Office assistent brengt in kaart welke onderdelen van uw estate planning klaarstaan voor de achtmaandstermijn — van waarderingen en draaiboeken tot heldere afspraken met uw fiscalist over wie wanneer welke aanslag aanvraagt. MyFamilyOffice vertaalt die bevindingen naar een gestructureerd plan dat u bespreekt met uw eigen fiscalist en notaris. De uitvoering — het indienen van verzoeken, het opstellen van akten, het afwikkelen van aanslagen — blijft bij uw eigen adviseurs.