Familiebank: hoe uw holding een eigen bank wordt

Stel, uw zoon koopt zijn eerste huis. In plaats van een hypotheek bij ING sluit hij een lening af bij de Familie BV — tegen een marktconforme rente, met een net zo professioneel contract, maar met één verschil: de rente die hij betaalt, blijft binnen de familie. Dat is de familiebank in de praktijk. Geen metafoor, maar een fiscaal en juridisch gestructureerde werkwijze waarin twee familie-BV's de rol van interne financier vervullen. Voor families met €350.000 of meer aan vrij besteedbaar vermogen is de familiebank een van de krachtigste bouwstenen van een duurzame vermogensstructuur.

Wat is een familiebank eigenlijk?

De familiebank is geen aparte entiteit, maar een functie die binnen de MYFO-structuur over twee BV's is verdeeld — één voor elke generatie. De Holding BV is eigendom van de ouders en fungeert als hun eigen bank: dividend opnemen, kapitaal afstempelen, of een DGA-lening aan zichzelf verstrekken — alledaags personal-holding-instrumentarium, maar nu binnen de familie in plaats van bij een commerciële bank. De Familie BV staat daarnaast als zelfstandige BV en vervult dezelfde rol voor de kinderen: zij houden de certificaten (via de STAK) en kunnen binnen die BV geld storten of lenen voor bijvoorbeeld een eerste woning, studie of ondernemersstart.

Een familiebank is méér dan een onderhandse lening tussen ouder en kind. Het is een zakelijk ingerichte faciliteit waarin leningen, rentetermijnen, zekerheden en aflossingsschema's worden vastgelegd alsof het een externe bank betreft. Juist die zakelijkheid is wat de structuur fiscaal houdbaar maakt: zodra de Belastingdienst de financieringsrelatie als onzakelijk bestempelt, verliest u de aftrekbaarheid van rente en loopt u het risico dat de lening als verkapte schenking wordt gezien.

Hoe stort de familie kapitaal in?

Het startpunt verschilt per generatie. De Holding BV wordt traditioneel volgestort door de ouders zelf — als aandelenkapitaal, agio of een achtergestelde lening aan de eigen vennootschap. Elk van die routes heeft eigen fiscale en civielrechtelijke gevolgen. Aandelenkapitaal en agio zitten in box 2 en worden belast zodra er dividend wordt uitgekeerd. Een achtergestelde lening creëert een terugbetaalbare vordering — praktisch voor ouders die het kapitaal later weer terug willen trekken, maar fiscaal onderworpen aan zakelijkheidseisen.

De Familie BV staat daarnáást en heeft haar eigen kapitaalstructuur. Voor veel families blijkt een combinatie ideaal: een basisstorting in elke BV, aangevuld met een rekening-courantverhouding die meebeweegt met de liquiditeitsbehoefte. Binnen de Familie BV wordt het vermogen vervolgens belegd of ingezet voor vastgoed; een deel blijft beschikbaar als werkkapitaal voor leningen aan de kinderen.

Een lening aan kinderen — hoe werkt dat concreet?

Wanneer een kind geld leent van de familiebank, gebeurt dat via de Familie BV. Er wordt een kredietovereenkomst opgesteld met rente, looptijd, aflossing en eventuele zekerheden (bijvoorbeeld hypotheekrecht op een woning). De rente moet zakelijk zijn: in de praktijk wordt aangesloten bij de marktrente voor vergelijkbare hypotheken of consumentenleningen op het moment van afsluiten. Te laag leidt tot discussie met de Belastingdienst, te hoog is doorgaans niet nodig.

De rente die het kind betaalt, valt bij eigen bewoning onder de hypotheekrenteaftrek — mits de lening aan de voorwaarden voldoet (annuïtair of lineair aflossen over maximaal 30 jaar). Aan de ontvangstkant belandt de rente als winst in de Familie BV, waar zij tegen de Vpb wordt belast: 19% tot €200.000 winst en 25,8% daarboven. Dat is aanzienlijk lager dan de progressieve tarieven in box 1 of de heffing in box 3.

Binnen de familie ontstaat zo een gesloten geldkring. De rente verlaat het vermogen niet; zij verschuift alleen van het ene familielid naar de vennootschap waarin datzelfde familielid als certificaathouder belang heeft. Tegelijk schuift u — via het schenkingsinstrumentarium, bijvoorbeeld een jaarlijkse schenking van €6.908 per kind of de eenmalige verhoogde vrijstelling van €33.129 — vermogen naar de volgende generatie zonder erfbelasting.

Fiscale effecten in één oogopslag

De familiebank raakt tegelijk drie belastingen. In box 3 daalt de grondslag, omdat het vermogen in de structuur niet langer als privévermogen telt. In box 2 ontstaat een latente claim van 24,5 tot 31 procent op uitgekeerd dividend, maar pas op het moment dat u werkelijk uitkeert. En via de Vpb wordt de winst van de vennootschappen belast, waarbij de eerste €200.000 per BV tegen het lage tarief valt. Voor vermogens vanaf ongeveer €350.000 vrij besteedbaar kapitaal tipt het voordeel van deze gestapelde heffing de balans doorgaans in het voordeel van de structuur.

Even zo belangrijk: de familiebank werkt over twee generaties tegelijk. Ouders gebruiken de Holding voor hun eigen liquiditeitsbehoefte — een dividend op een door hen gekozen moment, een afstempeling, een overbruggingslening aan zichzelf. Kinderen en kleinkinderen leunen op de Familie BV voor studie, een eerste woning of ondernemersstart. Twee vennootschappen, één familie, nul externe banken voor familie-interne geldstromen.

Hoe MyFamilyOffice u ondersteunt

MyFamilyOffice brengt uw huidige vermogenspositie in kaart en vertaalt die naar een concrete opzet van Holding, STAK en Familie BV — inclusief de spelregels voor de familiebank, de aanbevolen rente- en documentatiestandaard en de afstemming met uw fiscalist en notaris. Uw Family Office assistent begeleidt u door de opzet, bewaakt de zakelijkheid van de financieringsrelatie en houdt de structuur up-to-date bij nieuwe levensgebeurtenissen. De uitvoering — akten, leningcontracten, aangifte — bespreekt u met uw eigen fiscalist en notaris.

Dit artikel is informatief van aard en vormt geen persoonlijk belastingadvies. Raadpleeg altijd een gekwalificeerd adviseur voor uw specifieke situatie.