Fiscale partners krijgen een tweede kans: box 3-verdeling aanpassen na massaalbezwaar

Voor veel vermogende echtparen was de jaarlijkse aangifte inkomstenbelasting een routineklus. Het vermogen werd in box 3 verdeeld volgens een vaste sleutel, vaak fifty-fifty, en daar bleef het bij. Na een recente uitspraak van de Hoge Raad verdient die routine een herwaardering. Fiscale partners mogen hun box 3-verdeling namelijk nog aanpassen nadat de Belastingdienst een aanslag heeft verminderd op basis van de massaalbezwaarprocedure. Zij krijgen daarvoor zes weken de tijd. Wat klinkt als een technische voetnoot, kan voor families met substantieel vermogen duizenden euro's schelen.

Wat is er veranderd?

De massaalbezwaarprocedure draait om de vraag of de forfaitaire box 3-heffing terecht is geheven in jaren waarin het werkelijke rendement lager was. De Hoge Raad heeft in meerdere arresten geoordeeld dat belastingplichtigen in zulke gevallen recht hebben op rechtsherstel. De praktische uitwerking daarvan loopt al een paar jaar. Fiscale partners verdelen hun gezamenlijke box 3-grondslag vrij: één partner kan nul procent toebedeeld krijgen, de ander honderd procent, of elke variant daartussen. Die verdeling wordt in principe bij aangifte gekozen en later ligt zij vast.

De nieuwe uitspraak doorbreekt dat laatste. Op het moment dat de Belastingdienst een aanslag vermindert vanwege de massaalbezwaarprocedure, verandert feitelijk de hoogte van de belasting. De Hoge Raad vindt dat partners dan opnieuw mogen bepalen hoe zij hun grondslag verdelen, omdat de oorspronkelijke verdeling op andere veronderstellingen was gebaseerd. Binnen zes weken na de vermindering kan een nieuwe verdeling worden doorgegeven.

Waarom dit voor vermogende families relevant is

Bij kleinere vermogens valt de winst mee. Zodra het gezamenlijk box 3-vermogen boven een paar ton uitkomt, wordt de heffing progressief zwaar. Het heffingsvrij vermogen bedraagt €59.357 per persoon en het forfaitaire rendement loopt in 2026 op tot 6,04%. Daarover geldt een tarief van 36%. Hoe de grondslag wordt verdeeld tussen beide partners, bepaalt wie welk deel van de heffingsvrijstelling kan benutten en hoe zwaar de heffing procentueel uitpakt.

Stel dat het ene inkomen in box 1 minder heffingskortingen benut en het andere niet, of dat een van de partners een verliespost heeft. Dan kan een herverdeling van box 3-vermogen de totale belastingdruk merkbaar drukken. Tot nu toe was die keuze definitief. Sinds deze uitspraak opent zich een raam van zes weken waarin die keuze opnieuw mag worden gemaakt, mits de aanslag via de massaalbezwaarprocedure is verminderd.

De grotere beweging: box 3 blijft in beweging

Deze uitspraak staat niet op zichzelf. Het ministerie van Financiën werkt aan een nieuw stelsel waarin werkelijk rendement centraal komt te staan, terwijl de arresten van de Hoge Raad zich één voor één uitrollen. Wie vermogen in box 3 aanhoudt, heeft te maken met een fiscaal regime dat jaarlijks verschuift: forfaitaire percentages worden herzien, heffingsvrijstellingen bewegen, rechterlijke uitspraken wijzigen de spelregels halverwege het jaar.

Voor families met vermogen boven de drie ton betekent dat voortdurende alertheid. Elke aanslag kan aanleiding geven tot actie: bezwaar maken, verdeling herzien, rente terugvorderen. Wie dit over het hoofd ziet, laat geld liggen. Wie het wel goed doet, merkt al snel dat de administratieve last hoog is.

Een fundamentele vraag

Achter dit concrete arrest schuilt een bredere overweging. Hoe houdbaar is het om vermogen in box 3 aan te houden wanneer de spelregels jaarlijks worden bijgesteld, de heffing oploopt en zelfs de verdelingskeuze tussen partners herhaaldelijk heroverwogen moet worden? Voor een deel van de vermogende families is dat een reden om te kijken naar een alternatieve structuur.

Wie vermogen in een Holding BV en Familie BV onderbrengt, stapt uit de box 3-heffing en belandt in box 2. Daar geldt een heel ander regime: 19% vennootschapsbelasting over de winst tot €200.000, 25,8% daarboven, en een box 2-heffing van 24,5% op uitgekeerd dividend tot €68.843 (31% daarboven). Bij lange-termijn rendement en systematische schenking aan kinderen via een STAK, blijft meer vermogen in de familie. Los van de fiscale cijfers: de structuur is stabieler, minder onderhevig aan jaarlijkse politieke koerscorrecties.

Zo'n stap verdient zorgvuldige fiscale en juridische begeleiding door een fiscalist en notaris. Wel is het een vraag die steeds meer families zich stellen: wil ik elk jaar opnieuw afhankelijk zijn van forfaitaire percentages, bezwaarschriften en rechterlijke uitspraken? Of kies ik voor een structuur die zichzelf grotendeels buiten die dynamiek plaatst?

Praktische aandachtspunten

Voor wie op dit moment vermogen in box 3 heeft en fiscaal partner is: controleer of uw aanslagen over de afgelopen jaren zijn verminderd op basis van de massaalbezwaarprocedure, en kijk of een herverdeling voordelig is. De zes-wekentermijn is kort; reageer tijdig. De cijfermatige analyse kan subtiel zijn en vraagt om integraal inzicht in beide inkomens.

Voor wie structureel wil ontsnappen aan deze jaarlijkse exercitie: de discussie over een BV-structuur, holding en STAK wordt relevant vanaf ongeveer €350.000 vermogen. Daaronder wegen de jaarlijkse kosten zwaarder dan de fiscale winst. Daarboven ontstaat een andere rekensom, waarin niet alleen belasting maar ook vermogensoverdracht naar kinderen en erfbelasting samenkomen.

Het arrest is in zekere zin goed nieuws: het geeft partners flexibiliteit die zij eerder niet hadden. Tegelijk legt het iets bloot dat veel families al langer voelen. Box 3 is geen stabiel huis meer. Het is een kamer met verschuivende muren, en of u daarin blijft wonen is een keuze die verder gaat dan deze ene uitspraak.

Dit artikel is informatief van aard en vormt geen persoonlijk belastingadvies. Raadpleeg altijd een gekwalificeerd adviseur voor uw specifieke situatie.